Chợ tình Sapa là nét đẹp văn hoá vùng cao thường diễn ra vào đếm tối thứ bảy trước ngày chợ phiên chủ nhật. Sở dĩ có như vậy là bởi các bản của đồng bào thì ở xa mà chợ thì chỉ họp ở những nơi trung tâm tiện cho việc trao đổi hàng hoá và giao lưu văn hoá. Thế nên đồng bào phải đi từ chiều hôm trước để kịp cho buổi chợ sáng ngày hôm sau. Tại đây, trước phiên chợ đồng bào thường tổ chức nấu ăn. Ở đó nam nữ thường giao lưu tình cảm qua các điệu khèn môi, qua các bài hát dân ca. Người thì tìm lại bạn tình xưa để tâm sự nỗi niềm riêng tư, người thì gặp bạn tâm giao ôn lại kỉ niệm qua các chén rượu…

Trong đêm chợ thường diễn ra hình thức hát giao duyên và đặc biệt là tục kéo vợ của đồng bào dân tộc H’Mông – Đây là một trong những phong tục sinh hoạt văn hoá độc đáo của thanh niên đến tuổi trưởng thành. Hình thức này diễn ra sau khi trai gái đã có hôn ước và thề nguyền.

Trong tập tục kéo vợ của người H’Mông đối với người con trai, đó là cơ hội tỏ ý chí quyết tâm, chứng minh cho sức mạnh của tình yêu;Còn đối với người con gái là lòng tự hào về dung nhan và phẩm hạnh, sự hãnh diện khi được người con trai bắt mình.

Sau cuộc kéo, bắt là các bước dạm ngõ, ăn hỏi, thông báo họ hàng, định ngày cưới. Nhưng nếu những cuộc kéo, bắt không thành do chưa chín muồi thì người con trai phải trả lại và chịu phạt từ phía nhà gái.

Hình thức hát giao duyên thường bắt đầu bằng những lời ca, câu hát khi mới gặp nhau ở chợ, sau đó đến những câu hát mời rượu để làm quen, rồi câu hát tỏ tình của đôi lứa và cuối cùng là những câu hát hẹn ước.

đặc bịêt là các câu hát về tình yêu đôi lứa, hạnh phúc gia đình là các bài hát phù hợp với lứa tuổi và đối tượng của người hát. Trong đó các lời bài hát thường có sẵn, được ghi chép thành sách qua sự lưu truyền của các nghệ nhân.

Có thể nói, từ những phiên chợ được hình thành nên từ chính nhu cầu giao lưu văn hoá tinh thần, trao đổi hàng hoá do đồng bào dân tộc làm ra, đã trở thành nơi tụ họp, gặp gỡ giao duyên, tạo nên những đêm chợ trước ngày chợ phiên, làm nên nét đẹp của văn hoá vùng cao nói chung và của Sapa nói riêng.

Lê Thị Mai Lan
(Theo Có một Sapa ở Việt Nam